İsim tescili denilince, internette domain veya alan
adı olarak algılansa da bizim burada üzerinde duracağımız, bir şahıs, esnaf
veya şirkete ait işletme adının ne anlama geldiği ve marka olarak tescili
konusu olacaktır.
İşletme adı tabir ettiğimiz,
ticaret ünvanından farklı bir olgudur ve sıklıkla karıştırılır.
İşletme adı, işletmeyi tanıtmak ve
benzer işletmelerden ayırt etmek için kullanılır. Bu nokta da ticaret ünvanı
ile aynı işlevi görmektedir. Ayrıldığı noktalar ise esnaf tarafından da
kullanılabilir olması ve kullanma zorunluluğu olmamasıdır. Bilindiği üzere
ticaret ünvanı’ nın ticari faaliyetler de kullanılması zorunludur. Bu hususlar
Türk Ticaret Kanunu’n da açık şekilde yer almaktadır.
Tacir, ticaret ünvanından farklı
bir işletme adı kullanabilir bunu tabelasına yazabilir. Esnaflarda yaptığı iş
ile ilgili olarak kendisine bir işletme adı seçip tabelasında bunu
kullanabilir.
İşletme adının tespitin de
serbesti vardır. Ancak belirlenmesi ve kullanımında bazı sınırlamalar
getirilmiştir. Aldatıcı olmamalı, başka işletme isimleri ile karıştırılmamalı
ve kamu düzenine ve genel ahlaka aykırı olmamalıdır. Bu nokta da ise işletme
adının tescilsiz dahi olsa marka olabilme özelliği ortaya çıkmaktadır.
YANLIŞ KULLANIM ÖRNEĞİ:
Bereket Kozlucan- KOZLUCAN
TİCARET(Ticaret
Ünvanı-Şahıs Şirketi)
BE - KOBEYAZ EŞYABEREKETKOZLUCAN (işletme Adı)
İşletme adı, ticaret sicil de
tescil edilirse ancak Türk Ticaret Kanunu özel hükümleri ile korunabilir ve
tekel kullanma hakkı sağlayabilir. Ancak bu koruma marka koruması değildir.
Sadece işletme isminin kullanımı korumasıdır. Bu koruma kapsamı çok sınırlıdır.
Burada işletme adı ve marka
ilişkisini ve farklarını ortaya koymakta fayda vardır. Marka işletmeleri değil,
işletmelerin mal ve hizmetlerini ayırt etmeye yarayan isim ve işaretlerdir.
Dolayısıyla işletme isminin ticaret sicile kaydı ile sağlanan koruma,
işletmeleri ayırt edici isimlerin korunmasını sağlar ancak marka korumasından
bu nokta da farklıdır.
İşletmeleri birbirinden ayıran bu isimlerin marka
olarak tescil edilmesi ile, mal ve hizmetlerin ayırt ediciliğinin sağlanması ve
gerçek anlamda tam bir koruma ve caydırıcılık sağlanması gerekmektedir.
Hizmet veren işletmelerde, işletme adı ve marka içi
içe geçmiş durumdadır. Çünkü çoğu işletme
adı aynı zamanda marka olarak kullanılmakta o hizmet firmasının vermiş
olduğu hizmetleri de başka işletmelerden ayırma fonksiyonunu
sağlamaktadır.
Karışık gibi görünen marka ve işletme adı
ilişkisinin püf noktası aslında şudur. Bir esnaf veya tacir işletme adı ve/veya
ticaret ünvanı'ndan farklı bir marka seçebilir. Ve bu seçtiği ismi, marka
olarak kullanabilir,marka olarak tescil
ettirebilir ve isim hakkı elde edebilir.Daha açıklayıcı olması açısından aşağı da bir senaryo ve koruma kapsamı
örneği verilmiştir.
ÖRNEK:
Senaryo:
NARİNLEROĞLU LTD. ŞTİ. Kuşadası’ n da işlettiği
otele Narin Otel ismini vermiş ve işletme ismi olarak kullanmaktadır. NARİNLEROĞLU
LTD. ŞTİ.ruhsat alırken, ticari
faaliyetlerini gerçekleştirirken fatura keserken, kısacası tüm resmi
işlemlerinde ticaret ünvanını kullanmaktadır. Otel ismi olarak Narin Otel
ismini seçmiştir. Tabelasını Narin Otel olarak asmıştır. Narin Otel ismi ile
konaklama hizmeti vermektedir. Müşterileri Narin Otel’ den konaklama hizmeti
aldıklarını bilir. Teşebbüs çeşitli gazete ilanları ve broşürler vasıtasıyla
hizmetlerini Narin Otel ismi ile tanıtmaya başlamıştır. Dolayısıylaişletme ismi olarak seçilen ibare artık marka
özelliği taşımaktadır. Teşebbüs kullandıkları Narin Otel ismini başka bir teşebbüs,
otel hizmetlerinde kullanmasın diye marka olarak tescil ettirme kararı verir.
Koruma Kapsamları:
NARİNLEROĞLU TURİZM SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
(Ticaret Ünvanı)
-TTK* Haksız rekabet hükümlerince korunur
-TTK* özel hükümlerince korunur
NARİN OTEL
(İşletme Adı)
-TTK* Haksız rekabet hükümlerince korunur
-Kullanma hakkı ve tekelini vermez
NARİN OTEL
(Tescilli Marka)
-Marka Kanunu ile korunur
-TTK* Haksız rekabet hükümlerince korunur
-Piyasa da otel hizmetlerinde kullanma ve tekel
hakkı verir.
